UMRANDAN UYGARLIĞA KÜLTÜRDEN İRFANA: CEMİL MERİÇ

Mustafa KAYA


Öz

Çağdaş Türk düşüncesinde tarihten sosyolojiye, teolojiden felsefeye, uluslar arası ilişkilerden kültür araştırmaları ve sanat tarihine kadar pek çok alanda medeniyet ve kültür eksenli, pek çok araştırma, yazı ve teori ortaya atılmış ve tartışılmıştır. Türk düşünce tarihinde her kesimden aydının kaleme sarılıp bir şeyler söylediği bu kavramlar üzerine bir şeyler söyleme ihtiyacı duyan düşünürlerden biri de Cemil Meriç’tir. Meriç, sadece kültür ve medeniyet kavramlarıyla değil Batı’nın zihnimize zerk ettiği bütün kavramlarla problemlidir. Batı’nın zihnimizi felce uğrattığı bu kavramlar dünyasıyla hesaplaşmadan atılacak her adımın kesintiye uğrayacağını düşünen Meriç, kültür ve uygarlık kavramları yerine Doğu’nun “umran” ve “irfan”ında karar kılar ve adeta bu ölü kavramları yeniden diriltir. Bu makalede Meriç’in eserlerinde ele aldığı, medeniyet-umran, kültür-irfan kavram çiftleri üzerinde durulacak, bu kavramlara yüklediği özel anlamlar saptanmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Batı ideolojisi, Medeniyet, Kültür, Umran, İrfan

Kaynakça

  • Canatan, Kadir: “Medeniyet Araştırmacısı ve Tasarımcısı Olarak Cemil Meriç’te Medeniyet Perspektifi”, Hece Dergisi, Yıl: 2010, Cilt: 14, Sayı: 157, ss. 46-60.
  • Cündioğlu, Dücane: Bir Mabed İşçisi, Kapı Yayınları, İstanbul, 2018
  • Çeğin, Güney: “Cemil Meriç ya da Entelektüel’in Mesleki Denklemi Olarak Eleştiri Temayülünü İlkeleştirmek”, Düşünen Siyaset Düşünce Dergisi, Yıl: 2006, Sayı: 22, ss. 105-110
  • Evkuran, Mehmet: “Aklın Vicdana Dokunuşudur! -Umrandan Uygarlığa Kitabının Tanıtımı ve Şerh Mahiyetinde Bir Çalışma-“, Düşünen Siyaset Düşünce Dergisi, Yıl: 2006, Sayı: 22, ss. 161-199
  • Fedayi, Cemal: “Cemil Meriç: Kültürden İrfana”, Düşünen Siyaset Düşünce Dergisi, Yıl: 2006, Sayı: 22, ss. 141-160.
  • Meriç, Cemil: Mağaradakiler, Ötüken Yayınevi, İstanbul, 1978
  • Meriç, Cemil: Sosyoloji Notları ve Konferansları, İletişim Yayınları, İstanbul 1999
  • Meriç, Cemil: Bu Ülke, İletişim Yayınları, İstanbul, 2002
  • Meriç, Cemil: Umrandan Uygarlığa, İletişim Yayınları, İstanbul, 2015
  • Meriç, Cemil: Kültürden İrfana, İletişim Yayınları, İstanbul 2016
  • Meriç Yazan, Ümit: Babam Cemil Meriç, İletişim Yayınları, İstanbul, 1998
  • Mülayim, Atilla:”Türk Düşüncesinde Medeniyet Anlayışı”, Hece Dergisi, Yıl: 2012, Cilt: 16, Sayı: 167-168-169. ss. 551-570.
  • Özlem, Doğan: Felsefe Yazıları, Anahtar Kitaplar, İstanbul, 1993
  • Sağlık, Şaban: “Cemil Meriç Düşüncesinin Anahtar Kavramları”, Hece Dergisi, Yıl: 2010, Cilt: 14, Sayı: 157, ss. 262-289.
  • Tüzen, Hasan: “Cemil Meriç’te Aydın, Kültür ve İrfan”, Düşünen Siyaset Düşünce Dergisi, Yıl: 2006, Sayı: 22, ss. 111-119
  • Yetiş, İshak: “Kültürden İrfana”, Hece Dergisi, 2010, Cilt: 14, Sayı: 157, ss. 373-376

Kaynak Göster

Chicago – Kaya, M . “UMRANDAN UYGARLIĞA KÜLTÜRDEN İRFANA: CEMİL MERİÇ”. Türk Dünyası Araştırmaları 126 (2020 ): 397-408