Kategori Arşivleri: Cilt: 125

Türk Dünyası’nın Akademik birikimi Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi Yıl: 42 Cilt: 125 makaleleri | TDA Dergi

BİLİM DÜNYASININ İLK TÜRK DİLİ YAZMALAR KATALOĞU

MALAZGİRT: ÖZGÜRLERİN KADERİ OYUNU ÜZERİNE BİR İNCELEME Aybeniz RAHİMOVA Öz Türk dilli yazmaların araştırılması alanında yaklaşık yarım asırdan beri emek veren Azerbaycanlı bilim kadını Prof. Dr. Azade Musabeyli’nin yayınladığı dört ciltlik “Türk Dilli Yazmalar Kataloğu” dünya Şark bilimciliğinde önemli bir boşluğu dolduran eser olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu makalede Prof. Dr. Musabeyli’nin 1875 sayfadan ibaret dört […]

MALAZGİRT: ÖZGÜRLERİN KADERİ OYUNU ÜZERİNE BİR İNCELEME

MALAZGİRT: ÖZGÜRLERİN KADERİ OYUNU ÜZERİNE BİR İNCELEME Nuran BALTA Öz ÖZET Hikmet Temel Akarsu, günümüz Türk edebiyatının roman, hikâye, hâtıra, oyun, çocuk kitapları / masallar gibi birçok türünde eser veren yazarlarındandır. İncelememize konu olan Malazgirt: Özgürlerin Kaderi adlı kitap, onun, konusunu tarihten alan bir tiyatrosudur. Eserde Türk milletinin değişmez özelliklerinden özgürlük ve bağımsızlığına düşkün olma […]

KIBRIS TÜRK VAROLUŞ MÜCADELESİNDE ÖZKER YAŞIN’IN YERİ

KIBRIS TÜRK VAROLUŞ MÜCADELESİNDE ÖZKER YAŞIN’IN YERİ Emin ONUŞ Öz Türkiye ve Kıbrıs’ta 1950’lerden itibaren başlayan EOKA tedhiş hareketlerine karşı bir kamuoyu oluşmuş, yazar-şairler Kıbrıs konusunu etraflıca ele almıştır. Bu isimlerin başında gelen öncü bir isim Özker Yaşın’dır. Lefkoşa doğumlu Özker Yaşın, Türkiye ve Kıbrıs’ta, Kıbrıs Türk Varoluş Mücadelesi ve 1974 Barış Harekâtı konulu en […]

OSMANLI HAKİMİYETİ DÖNEMİNDE BULGARİSTAN’DA PAZAR KELİMESİ İÇEREN YER ADLARININ SOSYO-KÜLTÜREL ANALİZİ

OSMANLI HAKİMİYETİ DÖNEMİNDE BULGARİSTAN’DA PAZAR KELİMESİ İÇEREN YER ADLARININ SOSYO-KÜLTÜREL ANALİZİ Neval KONUK HALAÇOĞLU Öz Öz Yer adları bir toplumun sosyal ve kültürel yapısı ile bulundukları, kullanıldıkları mekânın tarihî geçmişi ve coğrafya özellikleri hakkında da önemli ip uçları taşırlar. Yer adları insanlığın ve uygarlığın izlerini yansıtır. Toplumların coğrafi mekânla bütünleşmesinin göstergesidir. Bulgaristan coğrafyasında Osmanlı hakimiyeti […]

ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ VE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI

ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ VE TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI Şükran GÜRAY Öz Türk siyasal hayatındaki ve Türkiye demokratikleşme tarihindeki en önemli olaylardan birisi de kuşkusuz ki Türkiye’nin çok partili siyasal rejime geçmesidir. Çok partili siyasal hayata geçilmesi, daha sonrasında gerçekleşecek olan birçok demokratikleşme reformların öncüsü kabul edilebilecek, tek parti iktidarının ardından siyasal sistemde artık çoğulculuğun benimsendiğini […]

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TRABZON’DAKİ MİLİS MÜDÂFAASI ve MİLİSLER

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TRABZON’DAKİ MİLİS MÜDÂFAASI ve MİLİSLER Mehmet Akif BAL Öz Özet Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Karadeniz Bölgesini işgal etmeye çalışan Ruslara karşı, tüm Doğu Karadeniz’de olduğu gibi Trabzon ve civarında da etkili bir savunma yapılmıştır. Doğu Karadeniz’de ve Trabzon’da Ruslara karşı gösterilen savunma, nizami birliklerin Kafkas Cephesi’nde görev almaları nedeniyle sivil ve […]

20. YÜZYIL’DA AZINLIKLAR VE DEVLET: YUNANİSTAN’DAKİ BATI TRAKYA TÜRK AZINLIĞI ÖRNEĞİ

20. YÜZYIL’DA AZINLIKLAR VE DEVLET: YUNANİSTAN’DAKİ BATI TRAKYA TÜRK AZINLIĞI ÖRNEĞİ Ahmet Nazmi ÜSTE Öz İnsan haklarının her ne kadar evrenselliği üzerinde bir uzlaşma bulunsa da hakların pratiğe dökülmesinde ve haklardan yararlanan toplulukların ya da kategorilerin yaygınlığında evrensel bir yayılım görülememektedir. Özellikle insan haklarına paralel anılan liberal demokratik uygulamalara bakıldığında ülkelerin ekonomik gelişmişlikleri ile insan […]

1916 AYAKLANMASINDA KIRGIZLAR VE ÜRKÜN OLAYI

1916 AYAKLANMASINDA KIRGIZLAR VE ÜRKÜN OLAYI Fatih YAVUZ, İlyas TOPSAKAL Öz 1916 ayaklanması, hem Türkistan tarihi hem de Kırgız tarihi açısından önemli bir yer teşkil etmektedir. Hanlıklar döneminin sona ermesinden sonra başlayan yeni sürece karşı yapılan en büyük hareket olmuştu. Ayaklanma süresince birçok insan canından yerinden ve yurdundan olmuştu. Kırgız halkı, Hem ayaklanma esnasında hem […]

TÜRK DEVLETİNİN MESULİYET ANLAYIŞI

TÜRK DEVLETİNİN MESULİYET ANLAYIŞI Saadettin GÖMEÇ, Ayşe Gül FİDAN Öz Türk devlet ve hâkimiyet mefhumunun temelinde, cihânşûmûl, yani bütün cihanı içine alan bir devlet fikri bulunur. Türk devletinin esas amacı, “Tört bulung”, yani dünyanın dört köşesi üzerinde Türklerin kutsal hâkimiyetini sağlamak ve “güneşin doğduğu yerden battığı yere kadar” her tarafa Türk adaletini yaymaktır. Bunu eski […]

Ayasofya Cami’nin Müzeye Çevrilmesi Üzerine Bir Araştırma

Ayasofya Cami’nin Müzeye Çevrilmesi Üzerine Bir Araştırma Erkin AKAN Öz Üçüncü Ayasofya Kilisesi, İstanbul’un fethinin ardından camiye çevrilmiştir. Ayasofya Cami’nin statüsü ve onun üzerindeki Türk egemenliği mütareke dönemine kadar tartışma konusu olmamıştır. Mütareke döneminde Rumlar, Ayasofya Camini, tekrar kilise yapmak için bazı girişimlerde bulunmuşlardı. Türk Kurtuluş Savaşı, Rumların, Ayasofya Cami üzerindeki hayallerine son verdi. Ayasofya […]

ANKARA’NIN YENİ BAŞKENT OLARAK SEÇİLMESİ FİKRİNİN ORTAYA ÇIKIŞI

ANKARA’NIN YENİ BAŞKENT OLARAK SEÇİLMESİ FİKRİNİN ORTAYA ÇIKIŞI Yunus Gökalp DURMUŞOĞLU Öz Balkan savaşlarının kaybedilmesinden sonra başkentin İstanbul’dan güvenlik sebebiyle başka bir şehre taşınması fikri ciddi olarak gündeme gelmiştir. Bununla birlikte Konya, Kayseri ve Bursa şehirleri yeni başkent için düşünülen öncelikli alternatifler arasında olmalarına rağmen bazı farklı görüşler de vardı. Özellikle Türk milletine yeni bir […]

TÜRKÇE ÖĞRENİYORUZ ORHUN DERS VE ÇALIŞMA KİTAPLARI’NDA TÜRK İMGESİ

TÜRKÇE ÖĞRENİYORUZ ORHUN DERS VE ÇALIŞMA KİTAPLARI’NDA TÜRK İMGESİ İbrahim AKIŞ Öz Dil öğretiminde, dilbilgisine ağırlık verilen eski öğretim yöntemleri yerine günümüzde yeni yöntemler denenmektedir. Dilin kültür taşıyıcısı olduğu apaçık ortadadır. Bir dili öğrenmenin en güzel yolu, o dilin kültürünü öğrenmekten geçer. Bu sebeple dil öğretmek için hazırlanan kaynak kitaplarda, kültürün nasıl ve ne kadar […]

BULGAR TÜRKÇESİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA ve İNCELEMELER 3 : KUBER KİŞİ ADI; KUVİARİS, KÜRİGİR BOY ADLARININ KÖKEN ve ANLAMLARI

BULGAR TÜRKÇESİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA ve İNCELEMELER 3 : KUBER KİŞİ ADI; KUVİARİS, KÜRİGİR BOY ADLARININ KÖKEN ve ANLAMLARI Yusuf GEDİKLİ Öz Makalemizde Tuna Bulgar Türklerine ait üç kelime incelenmiştir. İlkin Büyük Bulgaristan’ı kuran Kobrat’ın dördüncü oğlu Kuber’in köken ve anlamı üzerinde durulmuş, sondaki -ar’ın geniş zaman eki olduğu, adın ilk hecesinde -a- > -u- değişimi […]

İRAN’DA TÜRKÇE ÇOCUK KİTABI YAZARI URUMİYELİ BEHRAM ‎ESEDİ

İRAN’DA TÜRKÇE ÇOCUK KİTABI YAZARI URUMİYELİ BEHRAM ‎ESEDİ Roghaiyeh AZİZPOUR, Nabi KOBOTARIAN AZEROĞLU Öz Türkmençay ve Gülistan antlaşmalarıyla Rusya ve İran arasında ikiye ayrılan Azerbaycan ‎coğrafyası her biri ayrı kültürel gelişmeler yaşamışlardır. Kuzey’de edebi dilin gelişmesi, Güney’de ise ‎yoğun şifahi edebiyatın varlığını görmekteyiz. İran sınırları içinde bulunan Güney kısmı Azerbaycan ‎Türkçesinin kısıtlamalara rağmen Arap alfabesini […]

TATAR EDEBİYATINDA İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN YANSIMALARI (1940-1950’li Yıllar)

TATAR EDEBİYATINDA İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN YANSIMALARI (1940-1950’li Yıllar) Alsou KAMALIEVA Öz İkinci Dünya Savaşı, Tatar edebiyatını kalıcı izler bırakacak şekilde etkilemiştir. Savaşı Sovyetler Birliği çatısı altında tüm şiddeti ile yaşayan Tatar toplumu birçok yazarını da cephede kaybetmiştir. Toplum üzerinde bu kadar etkili olan bu küresel olay edebiyat gündemini de derinden etkilemiştir. İkinci Dünya Savaşı ve […]

“MEDENİYET DİLİ OLARAK TÜRKÇE” KİTABININ DEĞERLENDİRİLMESİ – TÜRKÇE FELSEFE İLİŞKİSİ

“MEDENİYET DİLİ OLARAK TÜRKÇE” KİTABININ DEĞERLENDİRİLMESİ – TÜRKÇE FELSEFE İLİŞKİSİ Kürşat EFE Öz Kişioğlu, küçük yaşlardan itibaren ait olduğu, içinde yetiştiği ortamın dilini, bununla birlikte kültürünü öğrenme sürecine girer. Bu öğrenme süreci ile öğrendiğini kullanma sürecini dil – düşünce – dünya ilişkisi açısından inceleyen bilim dalı dil felsefesidir. Dil felsefesi, dil üzerine felsefi sorunların tartışıldığı […]

ŞEHREMİNİ CEMİL PAŞA’NIN İSTANBUL’UN ÇEHRESİNE KATKILARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

ŞEHREMİNİ CEMİL PAŞA’NIN İSTANBUL’UN ÇEHRESİNE KATKILARI ÜZERİNE BİR İNCELEME Erkin AKAN Öz Cemil [Topuzlu] Paşa, başarılı bir doktordur. Ama Gazi Ahmet Muhtar Paşa, onu, başarılı bir doktor olduğu için değil; zevk sahibi bir kişiliğin İstanbul’a faydası olur düşüncesiyle şehremini olarak görevlendirmiştir. Cemil Paşa’nın birinci şehreminliği dönemi 21 Ağustos 1912-7 Kasım 1914 tarihleri arasındadır. Cemil Paşa, […]

BULGARİSTAN POMAKLARININ KİMLİĞİNİN TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE DÖNÜŞÜMÜ VE BULGARİSTAN’IN POMAK POLİTİKALARI

BULGARİSTAN POMAKLARININ KİMLİĞİNİN TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE DÖNÜŞÜMÜ VE BULGARİSTAN’IN POMAK POLİTİKALARI Kader ÖZLEM Öz Pomak meselesi, Bulgaristan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından en öncelikli konulardan biri olmuştur. 20. yüzyıl içerisinde Pomakları asimile etmeye yönelik girişimlerde bulunan Bulgar karar alıcılar, her ne kadar 1989’da Jivkov Rejimi’nin yıkılmasının ardından Pomakların zorla değiştirilen isimlerini iade etmiş ve inanç özgürlüklerini sağlamış […]

Türkiye Açısından Libya’nın (Trablusgarp) Tarihsel ve Stratejik Önemi

Türkiye Açısından Libya’nın (Trablusgarp) Tarihsel ve Stratejik Önemi Enes DEMİR Öz Bulunduğu konum itibariyle Afrika’nın kuzeyinde ve Akdeniz’de stratejik önemi haiz olan Trablusgarp (Libya), Türkiye açısından tarihsel ve stratejik bağlamda incelenmesi gereken bir bölgedir. Tarihi ismiyle Trablusgarp, bugünkü ismiyle Libya, 1551’de Osmanlı Devleti’nin bir parçası olmuştur. Dört asır Osmanlı idaresinde kalan bölge, 1911 yılında İtalya’nın […]

MALATYA TARİHÎ SÜRECİNDE ŞÛRE-İLİ NÂHİYESİNİN TEŞKİLİ

MALATYA TARİHÎ SÜRECİNDE ŞÛRE-İLİ NÂHİYESİNİN TEŞKİLİ Ramazan BAYRAK Öz Fırat nehrinin doğal bir sınır oluşturduğu Anadolu yarımadasının doğusunda bulunan Malatya, sahip olduğu bu coğrafî konumuyla eski çağlardan süregelen stratejik önemi haiz bir kenttir. Roma-Sasani savaşlarının akabinde VII. yüzyılda başlayan İslâm-Bizans mücadelesinde büyük bir tahribata uğrayan Malatya ve çevresi Sugur merkezi olarak jeostratejik önemini devam ettirmiştir. […]